جشنواره ادبي قند پارسي (شعر و قصه جوان افغانستان) بزرگ‌ترين گردهمايي اهل فرهنگ افغانستان است كه خانه ادبيات افغانستان تاكنون ۴ دوره آن را در ايران برگزار كرده و پنجمين دوره آن امروز برگزار مي‌شود.

همچنين نخستين دوره‌ جايزه ادبي «نوروز» كه جايزه‌اي براي انتخاب آثار برگزيده‌ يك دهه‌ گذشته‌ ادبيات داستاني افغانستان است ، همزمان با اين جشنواره طي ديروز وامروز در فرهنگسراي خانواده تهران اعطا مي‌شود.

در روز نخست همايش نشست‌هايي درباره‌ ادبيات افغانستان همراه با شعر و قصه خواني برگزار شد و در روز دوم همايش پس از برنامه نكوداشت تلاش‌هاي فرهنگي و ادبي داستان نويس و پژوهشگر ادبيات عاميانه افغانستان، محمدجواد خاوري، برگزيدگان جشنواره قند پارسي و جايزه نوروز معرفي مي‌شوند.

افزايش آثار، ويژگي اين دوره

محمدحسين محمدي، مدير خانه‌ ادبيات افغانستان درباره ويژگي‌هاي اين دوره به تعداد زياد آثار رسيده به دبيرخانه اشاره مي‌كند و به «جام‌جم» مي‌گويد: تعداد آثار ارسالي اين دوره تقريبا رشد ۵۰ درصدي داشته است يعني جوانان افغانستان در سال‌هاي اخير بيشتر به ادبيات پرداخته‌اند و چهره‌هاي جديدي در اين سال‌ها پيدا شده‌اند كه دغدغه ادبيات افغانستان را دارند.

دبير جايزه‌ قند پارسي همچنين به برگزاري اين جايزه در ۲ بخش شعر و داستان جوان افغانستان اشاره مي‌كند كه آثار شعر در ۳ بخش شعر كلاسيك، شعر نو و ادبيات پايداري مورد داوري قرار گرفته‌اند و در هر بخش، رتبه‌هاي اول تا سوم معرفي و در بخش داستان هم با بررسي تك‌داستان‌هاي نويسندگان جوان افغان، اثر برگزيده، دوم و سوم معرفي مي‌شود.

مهمانان و داوران

مدير خانه‌ ادبيات افغانستان از تقي واحدي به عنوان نويسنده‌ پيشكسوت ادبيات مهاجرت افغانستان و مهمان ويژه‌ مراسم ياد مي‌كند و مي‌گويد: به‌‌رغم ميل باطني، نتوانستيم از نويسندگان افغان مقيم كشورهاي اروپايي و آمريكايي براي حضور در مراسم پاياني جايزه دعوت كنيم، چرا كه ما با محدوديت منابع مالي براي دعوت از آنها مواجه‌ بوديم.

اين جشنواره با حضور چند مهمان از كشورهاي افغانستان و تاجيكستان همراه است.

مومن قناعت، عبدالحميد صمد و ميرزا شكورزاده، مهمانان تاجيك اين مراسم‌اند و از ميان شاعران جوان، وحيد طلعت، فاطمه اختصاري، عليرضا لبش و محمد رفيعي مهمانان ايراني اين نشست هستند.

به گفته محمدي، محمد‌علي سپانلو، مصطفي محدثي‌خراساني، قنبرعلي‌ تابش، حفيظ‌الله شريعتي و علي‌محمد مودب داوران بخش شعر جايزه‌ قند پارسي و بلقيس سليماني، حميرا قادري و خود محمدي داوران بخش داستان اين جايزه هستند.

داوري داستان‌ها

بلقيس سليماني، نويسنده و منتقدي است كه تاكنون جايزه‌هاي ادبي بسياري را داوري كرده است. هر چند اين اولين دوره از جشنواره قند پارسي است كه او داوري بخش داستانش را به عهده دارد، اما به گفته خودش مدت‌هاست كه پيگير ادبيات افغانستان است.

او معتقد است در اين دوره آثاري كه توانسته بودند خود را از تاثير ادبيات ايران بيرون بياورند، آثار موفقي بودند.

سليماني در اين باره به «جام‌جم» مي‌گويد: يكي از معيارهاي مهم داوري‌ها هم همين نكته بود. بسياري از داستان‌هايي كه نوشته شده بود تفاوتي با داستان‌هاي ايراني نداشت در صورتي كه بايد در زبان، فضا و موضوعات اين تفاوت ديده شود.

مهاجرت، يكي از تم‌هاي اصلي داستان‌نويسان افغان در اين چند سال بوده است اما داور بخش داستان جشنواره قند پارسي نوع مواجهه داستان نويسان افغان را با پديده مهاجرت متفاوت مي‌بيند و مي‌گويد: نگاه داستان نويسان افغانستان به مهاجرت ديگر آن تلخي و سرگشتگي سابق را ندارد و حالا ديگر آنها به نوعي همزيستي رسيده‌اند.

اما وقتي از سليماني درباره كيفيت آثار و دغدغه‌هاي نويسندگان جوان افغان حاضر در اين جشنواره مي‌پرسم به تجربيات جديد آنها در مدرن نويسي اشاره و تصريح مي‌كند: هنوز افغانستان، جامعه‌اي پر مساله و سوژه است كه فكر نمي‌كردم اين داستان نويسان به اين سرعت سراغ مدرن نويسي بروند.

او دغدغه فرم را آفت بسياري از آثار اين دوره مي‌داند و مي‌گويد: داستان نويسان افغان بايد برخي مباني را تجربه كنند تا به اين نوع از مدرن نويسي برسند. اين نوع پيروي صرف از ادبيات موسوم به ادبيات غربي به نوعي آفت داستان‌نويسان جوان افغان شده است.