افغانستان در راستای بهره برداری از منابع زیر زمینی خود، طی چند ماه آینده صدور نفت خام را آغاز خواهد کرد .

به گزارش خبرگزاری آوا، این خبر توسط جواد عمر، سخنگوی وزارت معادن افغانستان در گفتگو با خبرگزاری فرانسه، اعلام شد.

جواد عمر گفت: شرکت ملی نفت چین (سی ان پی سی) و ‘گروه وطن’ شریک افغانستانی آن استخراج نفت را ظرف ۵ ماه آینده شروع می کنند و روزانه ۵۰۰۰ بُشکه نفت تولید خواهند کرد.

این نخستین بار خواهد بود که در افغانستان که از نظر معادن غنی است و در عین حال یکی از فقیرترین کشورهای جهان پس از سه دهه جنگ به شمار می رود، نفت استخراج خواهد شد.

عمر افزود: سقف تولید روزانه فعلا ۵۰۰۰ بشکه درنظر گرفته شده است، اما بعدا به ۴۵۰۰۰ بشکه در روز افزایش خواهد یافت، هر چند جدول زمانی برای این افزایش ذکر نشده است.

وی خاطر نشان کرد: استخراج نفت در حوزه ‘افغان – تاجیک’ یکی از مخازن عمده نفت در امتداد رودخانه ‘آمو دریا’(جیحون) در شمال کشور صورت خواهد گرفت که نسبتا از آرامش لازم برخوردار است.

بر اساس قراردادی که در دسامبر گذشته امضا شد، نفت استخراج شده در پالایشگاه هایی که در افغانستان در حال ساخت است، پالایش خواهد شد و دولت افغانستان از ۷۰ درصد سود خالص آن افزون بر ۱۵ درصد مالیات بر درآمد شرکت برخوردار خواهد شد.

بر اساس ارزیابی ها، حوزه افغان – تاجیک حدود ۸۷ میلیون بشکه نفت در خود ذخیره کرده است که هر چند نسبت به مخازن جهانی نسبتا اندک است اما برای افغانستان مقدار قابل توجهی به شمار می رود.

بر اساس تحقیقات انجام شده تاکنون ۶ میدان نفتی در افغانستان کشف شده از آن جمله می توان به ذخایر  ولایات هرات،هلمند و پکتیا اشاره کرد .
با وجود غنی بودن افغانستان از نظر معادن زیر زمینی، در حال حاضر این کشور نفت و گاز مصرفی خود را عمدتا از کشورهای آسیای میانه و ایران وارد می کند،
به گزارش ایرنا، در همین راستا،  ایران روز دوشنبه قراردادی برای صدور سالانه یک میلیون تن نفت کوره، بنزین و بنزین هواپیما با افغانستان امضا کرد.

به گزارش فارس و به نقل از خبرگزاری “ریانووستی”، در حال حاضر ۱۷ میلیون افغان که بیش از نصف جمعیت این کشور را تشکیل می‌دهند به تلفن همراه دسترسی دارند.

این در حالی است که شرکت‌های مخابراتی نزدیک به ۱۲ درصد از هزینه‌ بودجه افغانستان را تأمین می‌کنند.

بهای خدمات تلفن همراه در افغانستان از سال ۲۰۰۳ تا کنون ۵۰۰ برابر در مقایسه با هزینه‌های امروزی آن کاهش یافته است.

در حال حاضر، ۸۵ درصد از جمیعت افغانستان که در مناطق مختلف این کشور زندگی می‌کنند، تحت پوشش شبکه‌های مخابراتی قرار دارند.

بر اساس اطلاعات منتشر شده از سوی وزارت مخابرات و تکنولوژی‌ اطلاعاتی افغانستان هم اکنون، میلیون‌ها  افغان در این کشور به شبکه جهانی اینترنت دسترسی دارند.

این در حالی است که تا سال ۲۰۰۶ این شاخص به ۲۰۰ هزار کاربر اینترنت در افغانستان محدود می‌شد.

به گفته وزارت مخابرات افغانستان، یک چهارم از کاربران اینترنت در افغانستان از شبکه اجتماعی “فیس بوک” استفاده می‌کنند.

بر اساس این گزارش از سال ۲۰۰۲ بخش تکنولوژی‌های اطلاعاتی و مخابراتی(ICT) افغانستان توانسته است حدود ۱٫۸ میلیارد دلار اعتبار برای خود جذب کند که بیشترین رقم سرمایه‌گذاری‌ در این بخش در شش سال اخیر است.

بر اساس اطلاعات موجود سرمایه‌گذاری‌های بخش خصوصی بخش اعظم این اعتبارات را تشکیل می‌دهد، البته دولت افغانستان و بانک جهانی نیز در این رابطه سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

جمعیت این کشور بر اساس آمارهای سازمان ملل در حدود ۲۸ میلیون نفر است.

به گزارش «دنیای صنعت» به نقل از فارس در کابل، در افغانستان به خصوص در نیمه شمال‌شرقی آن آثاری از صدها معبد بوداییان وجود دارد که باستان‌شناسان آن‌ها را به دوره حضور “کوشانی‌ها” در افغانستان نسبت می‌دهند.

تخت رستم از عجایب معماری عصر بودا

یکی از این عجایب به جامانده از این دوران ”تخت رستم” نام دارد که در ولایت سمنگان در شمال افغانستان قرار دارد.

این مکان خارق‌العاده در درون سنگی یکپارچه تراشیده شده و باستان شناسان جهان آن را از عجایب معماری عصر بودایی در افغانستان به حساب می‌آورند.

در شمال افغانستان در مسیر ”پل خمری” و “تاشقرغان” منطقه‌ای به نام “ایبک” یا “سمنگان” وجود دارد که همه ساله در فصل بهار مسافران زیادی به این منطقه خوش آب و هوا سفر و ایام “جشن گل سرخ” را در این منطقه سپری می‌کنند.

این منطقه از نظر تاریخی و جغرافیایی موقعیت بسیار مهمی دارد و در دوره‌های گذشته و سا‌ل‌های قبل و بعد از اسلام، همواره یکی از مراکز فرهنگی بوده و موقعیت جغرافیایی آن که در مسیر ولایات “بغلان” و “بلخ” قرار دارد، اهمیت آن را بیشتر کرده است.

کوه‌های سمنگان محل زندگی انسان‌های اولیه

بر اساس تحقیقات و حفاری‌های انجام شده توسط “کارلنتن کون” باستان شناس آمریکایی، احتمال آن می‌رود که ۳۰ تا ۵۰ هزار سال قبل از میلاد شکارچی‌های “هندوکش” و انسان‌های اولیه عصر حجر در کوه‌های این منطقه زندگی می‌کردند.

وجود استوپه‌ای‌ بزرگ در یک تخته سنگ، مهم‌ترین ویژگی‌ است که باعث شهرت سمنگان شده و امروز از آن با عنوان تخت رستم و یا “توپ رستم” یاد می‌شود.

تخت رستم به سمنگان شهرت جهانی داد و نزد باستان شناسان خارجی از شهرت ویژه‌ای برخوردار است.

تخت رستم از معروف‌ترین بناهای معماری عصر بودایی به شمار می‌رود که در فاصله ۵/۱۴ کیلومتری در جنوب مرکز سمنگان در جاده متصل به “مزارشریف” قرار دارد.

بنای موجود برآمده از دل یک تکه سنگ است که در مجاورت خود معادنی هم دارد.

وجود این بنا در داخل بدنه کوه یا همان تپه حفر شده، از عجایب معماری عصر بودایی افغانستان قدیم به شمار می‌رود.

“میجریان” باستان‌شناس انگلیسی اولین مسافر اروپایی بود که درباره معبد و استوپه بودایی “ایبک” در کتاب خود با نام “افغانستان شمالی” که در سال ۱۸۸۸ میلادی منتشر شد، اشاره کرد.

این نویسنده غربی در کتاب خود از این بنای خاص با عنوان تخت رستم یاد و از واژه تخت رستم که از زبان مردم منطقه به آن رسیده است، استفاده می‌کند.

بدون شک شکل طبیعی زمین‌های منطقه، علت مهمی است که باعث شده سمنگان در نظر پیروان بودا نیک بدرخشد.

همان‌طور که در بامیان شکل طبیعی دیوارهای کوه باعث شده است که “پیکره تراشان” بودایی معابد خود را به تقلید از مغاره‌های ماقبل تاریخ در داخل بدنه این دیوارها حفر کنند.

چنانچه برای ساختن معابد از کندن “سموچ‌” (مغاره) در داخل کوه‌ها و تپه‌ها استفاده کردند و برای شکل دادن استوپه‌ها برجستگی‌های سنگی را می‌تراشیدند.

“احمد علی کهزاد” مورخ و باستان شناس افغان در کتاب “افغانستان در پرتو تاریخ” به آن اشاره کرده و نوشته است: استوپه بودایی و معروف تخت رستم ایبک یکی از این برجستگی‌های طبیعی است که اطراف آن تراشیده شده است.

محیط استوپه تخت رستم ۸۵ متر است و به دلیل این که معمولا در داخل استوپه‌ها یادگارهایی از قبیل مسکوکات و دیگر اشیاء قرار می‌دادند در تخت رستم نیز برای مخفی کردن این اشیاء اتاق‌های کوچکی بر فراز آن و از خود سنگ تراشیده شده است.

تاکنون تعداد زیادی گردشگر و علاقه‌مند از کشورهای مختلف به این منطقه آمده‌ و از خانه‌های کنده‌کاری شده که در رساله “حدود العالم” از آن‌ها نام برده شده است، بازدید کردند.

تعدادی از این اتاق‌ها و حجره‌ها معبد است و به تعبیر دیگر آن‌ها را بتخانه خوانده اند که در واقع منظور همان مجسمه بودا بوده است.

خانه بودا در حقیقت همان اتاق‌ها وحجره‌هایی است که در هرکدام از آن‌ها یک یا چند مجسمه بودا همراه با نقاشی و پیکره تراشی، ساخته شده‌اند که خود نشان دهنده هنر مجسمه سازی و هیکل تراشی آن عصر است.

“موسیو فوشه” باستان شناس فرانسوی معتقد است که بعد از تراشیدن اتاق کوچک، کار ساخت تخت رستم به علت نامعلومی متوقف شده و به پایان نرسیده است و این وقفه به ظهور “یفتلی‌ها” نسبت داده می‌شود.

بر اساس تحقیقات و حفاری‌های انجام شده توسط “احمدعلی کهزاد” که در این منطقه انجام شد، وجود استوپه سنگی یا همان تخت رستم و معابدی که در مجاورت آن از دوره بودایی وجود داشته است به دلیل وجود جلگه‌های حاصل‌خیز منطقه از روزگاران بسیار دور در عصر حجر و از دوران غارنشینی به بعد همواره کانون زندگی منطقه بوده است.

زرتشت ۱۰ سال در تخت رستم زندگی کرد

در رابطه با قدمت تاریخی تخت رستم نظرات متفاوتی وجود دارد.

“یوسف‌ شاه یعقوب اوف”، رئیس باستان شناسی آکادمی علوم تاجیکستان که در سال ۱۳۸۳ از این منطقه بازدید کرد و تحقیقاتی را در این مورد انجام داد، معتقد است: زرتشت به مدت ده سال در محل تخت رستم که از نادرترین پیکره‌ تراشی‌های دوران زرتشت است، زندگی می‌کرد و در ساختن معابد این منطقه هم سهم داشته است.

به گفته وی، قدمت تاریخی این اثر، نیز به ۳۵۰۰ سال پیش می‌رسد.

برخی دیگر نیز بر این باور هستند که تخت رستم مربوط به دوران بودا بوده و قدمت آن به ۲۵۰۰ سال قبل برمی‌گردد.

طبق حفاری‌ها و تحقیقات انجام شده توسط موسیه فوشه معروفترین باستان شناس و خاور شناس فرانسوی، قدمت این منطقه تاریخی به قرن پنجم میلادی برمی‌گردد.

تخت رستم و نسبت آن با شاهنامه

از آنجایی که شاهنامه فردوسی و داستان‌های آن در میان مردم این منطقه از گذشته‌های دور و تاکنون جایگاه ویژه‌ای داشته و برخی از داستان‌های شاهنامه نیز در این منطقه اتفاق افتاده است و همچنین نام سمنگان به مراتب در شاهنامه آمده است، داستان‌های گوناگونی در رابطه با تخت رستم در میان مردم از گذشته‌های دور رواج داشته است.

معروفترین داستانی که در این مورد وجود دارد، این است که وقتی “رستم” با “تهمینه” دختر شاه سمنگان ازدواج کرد، برای هر یک از آن‌ها تختی ساختند اما رستم شبی برای خود سنگ بزرگی را تراشید و آن را به شکل تخت درآورد.

تهمینه نیز اتاق‌های سنگی برای خود تراشید و مراسم عروسی رستم و تهمینه در محلی اتفاق افتاد که تهمنیه ساخته بود.

تخت رستم در معرض آسیب

بر اساس برخی گزارش‌ها، در سال‌های اخیر، آسیب‌های جدی بر این تخت سنگی وارد شده است.

این سنگ، به علت نداشتن دیواره و موقعیت آن در کنار جاده که محل عبور مسافران و اتومبیل‌های زیادی است، باعث فرسودگی شده است.

شاهنامه یکی از کتاب‌های حماسی شناخته شده نزد مردم افغانستان است و فردوسی و شاهنامه جایگاه ویژه‌ای نزد مردمان این کشور دارد.

“بلخ”، “بدخشان”، “فاریاب”، “بامیان”، “تالقان”، “قندهار”، “نیمروز”، “کابل”، “بست”، “پنجشیر” و غزنی که در شاهنامه فردوسی ذکری از آنان آمده است، روزگاری جزء خراسان بزرگ و اکنون متعلق به جغرافیای افغانستان امروز است.

از آنجا که برخی از داستان‌های شاهنامه در مناطقی اتفاق افتاده که در حال حاضر به جغرافیای افغانستان امروز تعلق دارد، این اثر حماسی از گذشته‌های بسیار دور یکی از شناخته‌شده‌ترین کتاب‌ها در بین افغان‌ها بوده است.

با تجاوز انگلیس به افغانستان در ۲ قرن گذشته، شاهنامه‌خوانی در این کشور رواج بیشتری پیدا کرد.

“محمد یونس طغیان ساکایی” استاد دانشگاه بلخ و شاهنامه‌شناس افغانستان که به تازگی در مورد شاهنامه کتابی با نام “پله‌های بر کاخ بلند” نوشته است، می‌گوید: یکی از شیوه‌های تحریک مردم افغانستان علیه تجاوز‌گران، جنبش جنگنامه‌سرایی و شاهنامه‌خوانی بوده است که با تجاوز انگلیس‌ها به افغانستان این سنت گسترش یافت.

شاهنامه‌خوانی در افغانستان

طغیان ساکایی با اشاره به فراگیرشدن شاهنامه‌خوانی در افغانستان می‌گوید: مجالس شاهنامه‌خوانی به طور معمول در شب‌های زمستان بر گزار می‌شود، علاقه‌مندان گرداگرد خانه نشسته و شاهنامه‌خوان‌ها در صدر مجلس جا دارند اما در برخی از مناطق، مردم نشسته و شاهنامه‌خوان‌ها در حضور آن‌ها ایستاده و شاهنامه را مانند مرثیه خوان‌ها از حفظ می‌خوانند.

در میان داستان‌های شاهنامه ۲داستان در میان شاهنامه‌خوان‌های افغانستان بیشتر رواج داشته است. ساکایی که خود از نزدیک در محافل شاهنامه‌خوانی شرکت کرده است، می‌گوید: از داستان‌های شاهنامه، مردم به خواندن ۲داستان “رستم و اسفندیار” و “رستم و سهراب” بیشتر علاقه دارند.

به گفته این استاد دانشگاه بلخ، هنگامی که داستان رستم و سهراب را می خواندند خیلی از آد‌م‌ها می‌گریستند.

طغیان ساکایی می‌گوید: از دیگر داستان‌های پرخواننده در وطن ماه، نخست جنگ رستم با “افراسیاب” است که رستم “رخش” خویش را بر می‌گزیند، داستان جنگ “هفت گردان”، رزم رستم با “پیلسم”، داستان “اکوان دیو”، “هفت‌خان‌”، “جنگ کوه هماون”، پیکار “یازده رخ”، داستان “گشتاسب” در روم  و در واقع همه دوره پهلوانی و همه جنگ‌هایی که رستم در آن حضور دارد مورد علاقه مردم اند.

شاهنامه‌خوانی در هرات

“محمد آصف فکرت هروی” محقق و پژوهشگر افغان مقیم کانادا، کتاب شاهنامه را از کتاب‌های مورد علاقه هراتیان می‌داند که در بسیاری از خانه‌های مردم هرات، این کتاب مورد مطالعه قرار می‌گیرد.

این پژوهشگر افغان، در مورد سنت شاهنامه‌خوانی در میان مردم هرات می‌گوید: شاهنامه از کتب مورد علاقه هراتیان است که در شب‌های دراز زمستان قرائت و استماع می‌شده است.

به گفته وی، اگر چه در مورد شاهنامه‌خوانی دسته جمعی، در هرات روایات کمتری داریم، یک دلیل آن است که در بسیاری از خانه‌های هرات حداقل یک نفر کتاب‌خوان بوده است که اهل آن خانه از سواد و کتاب‌خوانی او استفاده می‌کرده‌اند.

فکرت، هرات را در میان سرزمین‌های فارسی زبان، نزدیک‌ترین مرکز بزرگ سیاست و زبان و ادب فرهنگ قدیم به “طوس” می‌داند که در نتیجه این نزدیکی زبان گفتاری مردم طوس و در نتیجه فردوسی داخل ویژگی‌های زبان گفتاری هرات شده است، چنان که این همگونی تا “نیشابور” و توابع آن پیش می‌رود.

این شاعر و مترجم افغان هراتیان را از حامیان فردوسی در مقابل دربار می‌داند و می‌گوید: از همان نخستین رخدادی که از سوی دربار سلطنتی در برابر شاهنامه و سرایندۀ آن حکیم ابوالقاسم فردوسی پیش آمد، هراتیان از فردوسی حمایت کردند و در کتاب معتبر “چهار مقاله نظامی عروضی سمرقندی” می‌خوانیم که چون فردوسی از بیم مأموران سلطنتی متواری شد، به هرات آمد و مدتی در خانه “اسماعیل وراق” پدر “ازرقی هروی” شاعر که شغل وراقی یعنی صحافی داشت پنهان بود.

این ادیب افغان می‌گوید: معروف‌ترین، زیباترین، گرانبهاترین و نفیس‌ترین شاهنامه‌ای که اکنون در دنیا موجود است، شاهنامه “بایسنقری” است که کار هرات است.

شاهنامه خوانی در بلخ  و مزارشریف

در شمال افغانستان بیش از دیگر مناطق افغانستان شاهنامه‌خوانی رواج  داشته است زیرا در بلخ و مزارشریف مردم، شاهنامه را در خانه‌های خود نگهداری می‌کردند و شب‌ها، در کنارهم ابیات آن را با آواز می‌خواندند.

“انصاری” یکی دیگر از استادان دانشگاه بلخ می‌گوید: در صحن حرم منصوب به حضرت علی(ع) در مزارشریف، چایخانه‌ای بوده که در شب‌های زمستان مردم پس از صرف شام از گوشه و کنار شهر در آنجا جمع می‌شدند و شاهنامه فردوسی  و “ابومسلم‌نامه” را تا نیمه‌های شب می‌شنیدند.

شاهنامه‌خوانی در تخار

تخار از مناطقی است که شاهنامه‌خوانی در آن بسیار فراگیر است و حتی در همین اواخر روستای  “تخناباد” مرکز شاهنامه‌خوانی ولایت تخار بود.

بنا به روایت طغیان ساکایی، مهمان‌خانه “وکیل محمد عالم چاه آبی” که خودش اکثر داستان‌های شاهنامه را از حفظ بود از مهم‌ترین پایگاه‌های شاهنامه‌خوانی در تخار بود و شب‌‌های زمستان بسیاری از علاقه‌مندان در مهمان‌خانه وی جمع می‌شدند و پس از ادای نماز عشاء تا اذان صبح شاهنامه می‌خواندند.

“مولوی قربان” که معلم بوده است به همراه “جمشید خان شعله” از شاهنامه‌خوان‌های معروف ولایت تخار بودند که در محافل مختلف شمال افغانستان به‌خصوص ولایت تخار، سال‌ها مردم را با داستان‌های حماسی فردوسی آشنا می‌کردند.

شاهنامه‌خوانی در بدخشان

بدخشان از دیگر مناطق شمال افغانستان است که از گذشته‌های بسیار دور شاهنامه‌خوانی در آن رواج داشته است.

“ملا اسحاق” از شاهنامه‌خوان‌های معروف این دیار بوده است و آنگونه که برخی از پژوهشگران شاهنامه‌شناس افغانستان نقل کرده‌اند، ملا اسحاق آ‌‌ن‌قدر با شاهنامه و فردوسی محشور بوده است که مردم او را فردوسی صدا می‌کردند.

شاهنامه خوان‌های شمال افغانستان

ساکایی از دره پنجشیر به عنوان معروف‌ترین منطقه شاهنامه‌خوانی منطقه‌ای یاد می‌کند که شاهنامه خوان‌های زیادی را در خود پرورش داده است.

“قباد خان” و “فقیری” از “بازارک”، “صوفی رحیم‌داد” و برادرش “کاکا مختار” از “دره کرامان”، “صوفی عبدالغیاث” از منطقه “جنگلگ”، “مظفر پنجشیری”، “فیض الله”، “محمد افضل”، “جبار خان”، “ولی خان”، “عبدالرزاق” و “میر موسی” از معروف‌ترین شاهنامه خوان‌های دره پنجشیر بودند.

شاهنامه خوانی در مناطق مرکزی افغانستان

مناطق مرکزی افغانستان مناطق کوهستانی و برف‌گیر است و زمستان‌های طولانی دارد و حدود ۶ ماه برف در سراسر این مناطق به‌خصوص جاده‌ها وجود دارد، طوری که مسیر رفت و آمد را مسدود می‌کند.

مردم این مناطق در تابستان کشاورزی و برای زمستان‌ آذوقه و دیگر مایحتاج خود را ذخیره می‌کنند.

به همین دلیل آنان به طور عمده در زمستان بیکار هستند و شب‌های بلند فصل سرما بهترین فرصت برای شاهنامه‌خوانی در این منطقه است.

روستای “بغرا” در منطقه “مالستان” غزنی از دیگر پایگاه‌های شاهنامه‌خوانی در این مناطق است که در حال حاضر نیز ۲ تن از شاهنامه‌خوان‌ها به نام “حسین علی” و “عوض علی” از همین روستا که حتی سواد ندارند ولی آنگونه که طغیان ساکایی نوشته است، این دو نفر تمام شاهنامه را از حفظ هستند و اگر کسی یک مصراعی از شاهنامه را اشتباه بخواند، اصلاحش می‌کنند.

“سید ابو طالب مظفری” شاعر و پژوهشگر افغان که پدرش از شاهنامه‌خوانان مناطق مرکزی بوده و خود نیز در نوجوانی در مناطق هزاره‌جات شاهنامه‌خوانی کرده است، از خاطرات این شب ها چنین یاد می‌کند: در شب‌های زمستان مردم به طور معمول، بیکار بودند بخصوص در گذشته که هیچگونه سرگرمی نداشتند و زمستان‌های آنجا هم طولانی بود، یکی از سرگرمی مردم این بود و تا هنوز هم است که شب‌ها اهالی یک روستا دور هم جمع می‌شوند و یک سنت مهمی که دارند شاهنامه‌خوانی و حمله‌خوانی است.

مظفری در ادامه در باره نحوه شاهنامه‌خوانی در این مناطق می‌گوید: وقتی شب فرا می‌رسید مردم در خانه یکی از بزرگان قوم و یا در حسینه‌ها جمع می‌شدند و آنگاه یکی که شاهنامه‌خوانی را می‌دانست با آواز برای مردم می‌خواند و بعد، بیت بیت آن را هم معنا و تفسیر می کرد، پدر خود من از شاهنامه خوان‌های این شب‌ها بود و خود من نیز گاهی شاهنامه می‌خواندم.

وی که خود پرورش یافته همین مناطق بوده به این باور است که شاهنامه در بین مردم هزاره و مناطق هزاره‌جات از گذشته تا به حال تأثیر زنده و عینی داشته و با زندگی مردم عجین بوده و حتی گاهی برخی از شاهنامه خوان‌ها در مورد رستم اسطوره‌های از خود می‌ساختند که در شاهنامه نبود و آن‌را در مورد رستم نقل می‌کردند.

این شاعر و شاهنامه‌شناس افغان در ادامه همین موضوع افزوده است: شما اگر در مناطق مختلف افغانستان بروید جای پای شاهنامه در آن جا زیاد است.

به گفته وی، در “ناهور” غزنی جایی است با نام “میخ رخش” رستم. و یا دشت ناهور غزنی شکارگاه رستم است و جایی است که داستان رستم از همین جا شکل گرفته است، یا در “یکه ولنگ” که داستان گرفتن رخش رستم اتفاق افتاد و یا “دره آهنگران” در بامیان که می‌گویند مربوط به “کاوه آهنگر” است یا شهر “ضحاک”  که می‌گویند مربوط به ضحاک مار دوش است.

مظفری می‌گوید: این ها همه از وجود زنده و عینی شاهنامه در میان مردم آن مناطق حکایت می‌کند.

ممنوع شدن شاهنامه خوانی در افغانستان به دستور انگلیس‌ها

در اوج و گسترش شاهنامه‌خوانی در افغانستان، “امیر حبیب‌الله خان” اوایل قرن بیستم که تحت حمایت انگلیس بود، شاهنامه‌خوانی را در ملاعام در این کشور ممنوع اعلام کرد.

ساکایی شاهنامه شناس افغان، می‌گوید: چون خوانندگان دوره‌گرد، مسلح با سلاح های چون  شمشیر و نیزه و خنجر و تیر و کمان، در بازارها و کوچه‌ها، داستان‌های شاهنامه را می‌خواندند و به نوعی هم تمثیل می‌کردند و این اسباب پریشانی نماینده انگلیس را فراهم کرد و او از شاه افغانستان خواست که این سنت را ممنوع اعلام کند.

با وجود آن فردوسی و شاهنامه در حال حاضر نیز نزد افغان‌ها شناخته شده اند اما در سال‌های اخیر با گسترش ارتباطات و آمدن تلویزیون و ماهواره، شاهنامه‌خوانی به تدریج در افغانستان کمرنگ شده است و مانند گذشته، در بین مردم رونقی ندارد.

رایزن فرهنگی افغانستان کسب مقام اول افغانستان در بخش بین‌الملل نمایشگاه کتاب تهران را به ملت و دولت خود تبریک گفت و آن را حاصل یک سال تلاش و برنامه‌ریزی عنوان کرد.

به گزارش فارس، غرفه افغانستان در بیست‌وپنجمین نمایشگاه بین‏ المللی کتاب تهران، در بین ۷۷ کشور شرکت کننده مقام اول نمایشگاه را در بخش بین‏ الملل از آن خود کرد.

“اسدالله امیری” در گفت‌وگو با فارس افزود: از یک سال پیش برای این نمایشگاه برنامه‌ریزی گسترده‌ای شده بود، به نهادهای فرهنگی و مهاجرین افغان مقیم ایران اطلاع‌رسانی گسترده شده بود.

وی همچنین تنوع منابع و ناشران متعدد را از دیگر عوامل موفقیت‌های افغانستان در این نمایشگاه عنوان کرد و گفت: هزار عنوان کتاب در ده هزار جلد باهمکاری اتحادیه ناشران افغانستان در این نمایشگاه عرضه شد.

رایزن فرهنگی افغانستان در ایران خاطر نشان کرد: فضای بزرگی که با همکاری وزارت فرهنگ و ارشاد جمهوری اسلامی در اختیار ناشران افغانستان قرار گرفته بود، از دیگر عوامل موفقیت به شمار می‌رود و هیچ کشور دیگری چنین فضایی در اختیار نداشت.

وی در مورد بازدیدکنندگان افزود: استقبال فوق‌العاده خوب بود، کتابخانه‌ها و دانشگاه‌ها رجوع بسیار خوبی داشتند و بیشتر در جستجوی کسب اطلاعاتی درباره افغانستان بودند.

امیری استقبال از پوسترها و فیلم‌های مستند را نیز چشمگیر عنوان کرد.

رایزن فرهنگی افغانستان این دستاورد را اتفاق بزرگی برای افغانستان دانست و آن را بیان‌گر قدرت فرهنگی افغانستان عنوان کرد.

وی این موفقیت را حاصل تلاش مسئولان وزارت اطلاعات و فرهنگ و ناشران افغانستان بیان کرد و آن را به دولت و ملت افغانستان تبریک گفت.

امیری همچنین از برگزاری پنج نشست تخصصی در حاشیه این نمایشگاه با حضور اساتید دانشگاه‌های افغانستان، اعضای پارلمان و شخصیت‌های فرهنگی این کشور خبر داد.

رایزن فرهنگی افغانستان در ایران به نمایندگی از افغانستان، تندیس و لوح یاد بود نمایشگاه را از “محمدرضا رحیمی” معاون اول رئیس جمهور ایران دریافت کرد.

این نمایشگاه روز گذشته به کار خود پایان داد.

فرماندهی پلیس استان هرات افغانستان امروز یکشنبه در بیانیه ای اعلام کرد که نیروهای پلیس ، ارتش و امنیت ملی این کشور در یک طرح مشترک، اراضی ۷۲ روستای منطقۀ ‘شیندند’ این استان را از وجود بوته خشخاش پاکسازی کردند.

به گزارش شفقنا به نقل از ایرنا، در این طرح که حدود یکماه ونیم به طول انجامید سه هزار و ۷۷۰ هکتار زمین از کشت بوته خشخاش پاک شد.

نیروهای پلیس در جریان از بین بردن بوته های خشخاش ،تعداد زیادی مین های کاشته شده در مسیر این مزارع خشخاش را نیز کشف و خنثی کردند.

نیروهای خارجی کمک به امنیت افغانستان (آیساف) نیز امروز یکشنبه با انتشار بیانیه ای اعلام کرد که حدود چهار هزار کیلوگرم مواد مخدر توسط نیروهای افغان و خارجی در شهرستان های ‘بغران’ استان هلمند و ‘دهراود’ استان ارزگان کشف و ضبط شده است.

افغانستان یکی از بزرگترین تولید کنندگان مواد مخدر در جهان است که بیشترین کشت و قاچاق آن در استان ناآرام هلمند در جنوب این کشور انجام می شود.

وزارت خارجه افغانستان از سفر یک هیات با صلاحیت به کشور عراق، برای امضای یک تفاهمنامه درباره قانونمند شدن سفر اتباع کشورمان برای زیارت به این کشور خبر داد.

به گزارش خبرگزاری آوا در اطلاعیه وزارت خارجه با بیان اینکه تلاش ها در راستای حل مشکلات زائرینی که به نیت زیارت عتبات عالیات در عراق از راه سوریه سفر نموده اند، ادامه دارد.

اطلاعیه می افزاید: در این راستا داکتر زلمی رسول وزیر امور خارجه افغانستان روز گذشته با همتای عراقی خود در حاشیه جلسه جنبش عدم انسلاک نیز به تفصیل صحبت نمود.
وزیر خارجه عراق وعده سپرد تا در حل مشکل زوار افغانی که فعلاً در مناطق سرحدی
سوریه و عراق به سر می برند، فورا اقدام خواهد کرد.
بر اساس اطلاعیه وزارت خارجه، قرار است هیأتی به شمول نمایندگان وزارت های امورخارجه،داخله، حج ، ارشاد و اوقاف، وزارت اطلاعات و فرهنگ و دفتر معاون دوم ریاست
جمهوری به بغداد سفر نمایند.
در جریان این سفر  تفاهم نامه ای میان دو کشور جهت قانونمند شدن پروسه رفت و برگشت زوار افغان، به امضا می رسد.

استاندار خراسان جنوبی گفت: راه‌اندازی و فعالیت مطلوب بازارچه مرزی ایران و افغانستان، در نتیجه مصوبات سفرهای استانی هیئت دولت صورت گرفت.

به گزارش فارس از مشهد، به نقل از روابط عمومی استانداری خراسان رضوی، قهرمان رشید در حاشیه بازدید از نمایشگاه جشنواره خدمت گفت: این بازارچه با درآمد سالانه ۳۸۰ میلیون دلار، فعال‌ترین بازارچه کشور بوده که به همت دولت دهم راه‌اندازی شده است.

وی نمایشگاه جشنواره خدمت را زمینه مناسبی برای ارائه خدمات و رفع نقص‌ها و کاستی‌ها در این زمینه دانست و اظهار کرد: نمایشگاهی مشابه در خراسان جنوبی نیز دائر شد که خوشبختانه مورد استقبال گرم مردم قرار گرفت.

رشید گفت: دستاورد بزرگ دولت در سفرهای استانی، ارتباط چهره به چهره مسئولان با مردم و رفع مشکلات مسکن، اشتغال، بهداشت و … آنان، در نتیجه حضور فیزیکی مسئولان در مناطق مختلف کشور بوده است.

وی با بیان اینکه کیفیت ارائه خدمات دولت نهم و دهم به مردم، با هیچ دولتی قبل و بعد از انقلاب قابل قیاس نیست، تصریح کرد: پروژه گازرسانی به استان خراسان جنوبی از صفر تا صد، همزمان با دولت محمود احمدی‌نژاد صورت پذیرفته است.

استاندار خراسان جنوبی در مورد مصوبات هیئت دولت در این استان، توضیح داد: ۹۰ درصد مصوبات خراسان جنوبی به اتمام رسیده و تنها پروژه گازرسانی به شهرستان سربیشه در حال طی مراحل پایانی است.

رشید از احداث بیش از شش هزار واحد مسکن مهر و صرف هزینه‌ای بیش از ۴۵۰ میلیارد تومان برای رفع مشکلات حوزه مسکن استان، گفت: علاوه بر این، اقدامات چشمگیری در راستای رفع مشکل بیکاری نیز انجام پذیرفته است.

وی افزود: برای حمایت از کارآفرینی در استان، کانون‌های نخبگان و زرشک و زعفران ایجاد شده و در دیگر بخش‌های کشاورزی نیز تعامل اجرایی قوی به همت جهاد کشاورزی استان، میان باغداران، کشاورزان و مسئولان شکل گرفته است.

استاندار خراسان جنوبی همچنین از توسعه پروازهای فرودگاه بین‌المللی و تاسیس ترمینال جدید پرواز، توسعه صنایع، معادن، کشاورزی و ورزش این استان در سال‌های اخیر خبر داد.

معاون فنی اداره کل دامپزشکی مازندران  گفت: ۲۲ فقره گواهی حمل بهداشتی برای صادرات جوجه یک روزه صادر شده است.
رسولی زاده ظرفیت جوجه ریزی استان را سالانه ۱۲۰ میلیون قطعه اعلام کرد و افزود: تولیدکنندگان جوجه یک روزه دراستان می توانند با مراجعه به سایت سازمان دامپزشکی کشور به نشانی http://e-ivo.ir ثبت نام و با درخواست کتبی از اداره کل دامپزشکی استان و انجام نمونه بر داری و آزمایش های لازم نسبت به صادرات اقدام کنند.

نویسنده افغان در نشست «میراث مشترک فرهنگی جهان اسلام: افغانستان و ایران» با بیان این‌که دو کشور ایران و افغانستان دارای مشترکات فرهنگی زیادی‌اند، عنوان کرد: برای تقویت این مشترکات باید کتاب‌هایی نوشته و نمایشگاه‌های کتاب برگزار شوند و در آن‌ها به عرضه این مشترکات پرداخت./
به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) به نقل از ستاد خبری سرای اهل قلم بیست و پنجمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران، مولوی کروخی در این نشست اظهار کرد: روزگاری غزنی پرابهت و ارزشمند بود و شخصیت‌های فرهنگی و علمی فراوانی در خود پرورش داده بود و پیشینه تاریخی اثرگذار داشت اما بر اثر به وقوع پیوستن مشکلات عدیده‌ای مانند جنگ از پیشرفت خود بازماند.

وی با بیان این‌که خدا در قرآن مشوق اصلی کسب علم و فرهنگ است، ادامه داد:‌ آنانی که برای هدایت انسان‌ها تلاش می‌کنند مانند علما و فضلا، در تاریخ تمدن بزرگ اسلامی موثر و راهگشای زندگی بشر بوده‌اند. اسلام در عصرهای نخستین در میان هر ملتی که قدم می‌گذاشت، سبب رشد و پیشرفت آن ملت می‌شد. بنابراین، اسلام و مسلمانان از جمله دلایل رشد فرهنگ ایران باستان به شمار می‌روند.

کروخی ادامه داد:‌ «جان دیوئی» نویسنده معروف آمریکایی جمله معروفی دارد مبنی بر این‌که «زمانی که مسلمانان، اسکندریه را فتح کردند آنان تا ۲ سال تمام کتاب‌های علمی اسکندریه را مطالعه و ترجمه‌ کردند و آن‌ها را در جهت آبادانی تمدن اسلامی به کار گرفتند» این جمله برای مسلمانان جای بسی افتخار است که فردی از کشور آمریکا چنین حرفی درباره اسلام می‌زند. یا جمله معروف دانشمند فرانسوی مبنی بر «علم مسلمانان به اروپا سرایت کرد و اروپا امروز متاثر از خدمات علمی مسلمانان است» نشان‌دهنده ارزش علم در کشورهای اسلامی است.

وی افزود: اما متاسفانه بعدها بدعت‌ها و شبهاتی به‌وجود آمدند و دانشمندان ما نتوانستند به پیشرفت خود ادامه دهند. فقر و جنگ یکی از علت‌های عقب‌ماندگی کشور افغانستان محسوب می‌شود که امروز با این جهالت‌ها و مشکلات دست و پنجه نرم می‌کند.

کروخی عنوان کرد: تا زمانی که با فرهنگ خود آشنا نشویم و آن‌ را احیا و ترویج نکنیم، نمی‌توانیم از این جهالت نجات یابیم. رهایی از این مشکلات نیازمند این است که جوانان ما در فراگیری علم از یکدیگر سبقت بگیرند. ما باید به عزت و کرامت‌های گذشته خود برگردیم و با هویت زندگی کنیم که راهش دسترسی به علم و فناوری‌های علم است.

وی بیان کرد: فرهنگ دو کشور ایران و افغانستان در یک مسیر حرکت می‌کنند. وجود شخصیت‌های فرهنگی مشترک در این دو کشور مانند فردوسی، حافظ، ملاصدرا، جامی و مولانا جلال‌الدین بلخی، این دو کشور را به هم نزدیک‌تر کرده است.

کروخی افزود: برای تقویت مشترکات فرهنگی موجود بین دو کشور ایران و افغانستان باید کتاب‌هایی نوشته ، نمایشگاه‌های کتاب برگزار شود و این کتاب‌ها عرضه شوند تا بیش از پیش این دو کشور به یکدیگر نزدیک شوند. تحقق این امر و رهایی افغانستان از جهالت و تعصبات تنها به دست جوانان دانشجو و عاقل صورت می‌گیرد.

سخنران بعدی این نشست، شوکت‌علی محمدی، نویسنده و پژوهشگر افغان بود. وی غزنی را نمادی از تاریخ و فرهنگ کهن ایران باستان برشمرد و گفت: اگر غزنی به عنوان کشور فرهنگی افغانستان انتخاب شده است و منشا تولید علم و فرهنگ در سرزمین و در جهان اسلام به شمار می‌رود،در تاریخ، فرهنگ و تلاش‌های خردمندانه بزرگ‌مردان این سرزمین ریشه دارد.

وی اظهار کرد: غزنی یکی از شهرهای باستانی افغانستان محسوب می‌شود که در دوره های مختلف نام‌های گوناگونی را تجربه کرده است. اَرووا و زابلستان برخی از این نام‌ها را تشکیل می‌دهند. آن‌گونه که از تاریخ گذشته این سرزمین برمی‌آید، غزنی مرکز زابلستان است. زابلستان در دوره حاکمیت به دست رستم کیانی بود. این سرزمین در نقطه‌ای از تاریخ، سیستان نامگذاری و در دوره‌ای دیگر کاسه‌رود نام گرفته که محل جنگ‌های رستم بوده است.

محمدی ادامه داد: آن‌گونه که در منابع آمده است، نویسندگان نمی‌دانند که کاسه‌رود کجاست اما فردوسی در شاهنامه، کاسه‌رود را به گونه‌ای توصیف می‌کند که نمی‌تواند به دور از دَشت‌رود باشد. یکی از مناطق تاریخی که ریشه‌های فرهنگی زابلستان را به تصویر می‌کشد، خِردرود است. اگر اندک نگاهی به تاریخ فرهنگی این سرزمین بیاندازیم، متوجه می‌شویم که در ترویج فرهنگ کشور افغانستان بسیار موثر بوده است. مهمترین متن فرهنگی این سرزمین اوستا نام دارد. در کتاب «درٌ اوستا» به لهجه غزنی به این موضوع اشاره شده است.

وی اظهار کرد: وجود یک یا دو حرف بیشتر در زبان اوستا نسبت به زبان فارسی در سایر کشورها مانند پاکستان نشان‌دهنده وارث بودن زبان فارسی از زبان اوستایی است.

قنبرعلی تابش، نویسنده و پژوهشگر افغانی، سخنران بعدی این نشست بود که عنوان کرد: غزنی در سال ۲۰۱۳ پایتخت فرهنگی جهان اسلام شد. خدا را شاکریم که با وجود سیاهه‌هایی که آفاق زندگی ما را در افغانستان در برگرفته، هنوز ریشه‌های فرهنگی در جهان اسلام وجود دارند که از شخصیت‌های فرهنگی غزنی تجلیل ‌کنند. غزنی در بسیاری از علوم مانند طب، تاریخ، نجوم، شعر و زبان فارسی بر جهان اسلام حق دارد. آثار بزرگ فرهنگی در غزنی متولد شده‌اند. غزنی بستر نخستین‌ها و شاهکارهای ادب فارسی است.

وی ادامه داد: بسیاری از قالب‌های ادب فارسی در عصر غزنویان پدید آمده‌اند. سبک خراسانی در تاریخ ادبیات فارسی یک سبک فاخر به شمار می‌رود و در آن سبک، آثار متعددی به وجود آمده اند. این همان سبکی محسوب می‌شود که در بستر غزنی و در عهد غزنویان پدید آمده است.

تابش اظهار کرد: ورود مضمون‌ها نخستین بار در عصر غزنویان رخ داده است. ابوسعید ابوالخیر، نخستین شاعر زبان فارسی به شمار می‌رود که محتوای عرفانی را در قالب شعر درآورده است. رباعیات وی عارفانه‌ترین مضمون‌های شعر فارسی را در بردارد. سنایی غزنوی در بسیاری از ابتکارات جزو نخستین‌های شعر فارسی به شمار می‌آید این ابتکارات در عصر غزنویان اتفاق افتاده است.

وی در پایان گفت: غزنی بستر شاهکارهای زبان فارسی محسوب می‌شود. شاهنامه فردوسی در عصر غزنویان به وجود آمده است که می‌تواند نوعی هویت ایرانی تلقی شود. این اثر حامل خرد اوستایی است و بستر بسیار مناسبی برای تحقیقات جدید در حوزه اجتماعی محسوب می‌شود که امیدواریم جوانان ما بیش از پیش نسبت به آن عنایت داشته باشند.

نشست «میراث مشترک فرهنگی جهان اسلام: افغانستان و ایران»  (جمعه ۲۲ اردیبهشت) با حضور نویسندگان و پژوهشگران افغانستان در سرای اصلی اهل قلم واقع در طبقه دوم شبستان مصلای امام خمینی(ره) تهران برگزار شد.